CHEVRON
Ισημερινός (Εκουαδόρ) – Ποιος θα πληρώσει τη ζημιά;
Η περιβαλλοντική καταστροφή που προκάλεσε στην Αμαζονία η Texaco –η οποία έπειτα πέρασε στην Chevron- έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες δικαστικές διαμάχες στην ιστορία των πετρελαϊκών καταστροφών.
Η εκτεταμένη ρύπανση πετρελαίου που η εν λόγω εταιρεία προκάλεσε στην Αμαζονία επηρέασε δεκάδες χιλιάδες κατοίκους. Τα ποτάμια και τα εδάφη τους καταστράφηκαν κι αυτό είχε ολέθριες συνέπειες στην τοπική οικονομία, στην κοινωνική συνοχή αλλά και στη δημόσια υγεία: τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου αυξήθηκαν δραματικά στην περιοχή. Οι κάτοικοι της περιοχής προσέφυγαν στη δικαιοσύνη του Εκουαδόρ, αναθέτοντας την εκπροσώπησή τους στον δικηγόρο από τις ΗΠΑ, Steven Donziger. Η δίκη έγινε το 2011, και το δικαστήριο της επαρχίας Σουκουμπίος (LagoAgrio) έκρινε ένοχη την Texaco (πλέον Chevron) για την περιβαλλοντική καταστροφή, επιβάλλοντάς της την καταβολή αποζημιώσεων 9,5 δισ. δολαρίων. Ο πετρελαϊκός κολοσσός όμως, όχι μόνο αρνήθηκε την ευθύνη και έκανε έφεση στην απόφαση αλλά κατέθεσε μήνυση στις ΗΠΑ εναντίον του δικηγόρου των κοινοτήτων για διαφθορά, δωροδοκία και χειραγώγηση πραγματογνωμόνων.
Το 2014, σε μία αμφιλεγόμενη –αν μη τι άλλο- δίκη, ο δικηγόρος των κοινοτήτων, StevenDonziger, κρίθηκε ένοχος από το ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ, απόφαση που στηρίχτηκε κυρίως στη μαρτυρία ενός πρώην δικαστή από το Εκουαδόρ. Η ευνοϊκή απόφαση για την Chevron, που εξ αρχής είχε αρνηθεί να αποζημιώσει για την καταστροφή που προκάλεσε στις τοπικές κοινότητες του Εκουαδόρ, έφερε την ανατροπή στους ρόλους θύτη και θύματος, με την Chevron να παρουσιάζεται ως θύμα δικαστικής πλάνης και τον δικηγόρο των κοινοτήτων να μετατρέπεται από υπερασπιστής των κοινοτήτων σε κατηγορούμενο-καταδικασμένο. Πρόκειται για εμβληματική περίπτωση SLAPP (StrategicLawsuitAgainstPublicParticipation) — όταν εταιρείες ή κράτη προχωρούν σε μηνύσεις, καταγγελίες κλπ εναντίον ακτιβιστών, επικριτών τους, αποσκοπώντας στον εκφοβισμό ή στην οικονομική/ψυχολογική εξόντωση τους.
Το 2018, η Chevron κέρδισε μια ακόμη δικαστική διαμάχη, αυτή τη φορά στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης (Permanent Court of Arbitration). Το δικαστήριο αποφάνθηκε με βάση την απόφαση του 2014, δηλαδή ότι η καταδίκη της Chevron είχε συνδεθεί με «απάτη, δωροδοκία και διαφθορά» και επιπλέον έκρινε ότι το κράτος του Εκουαδόρ είχε παραβιάσει με αυτόν τον τρόπο τη διμερή συμφωνία επενδύσεων που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ.
Έτσι, η δικαστική διαμάχη πήρε την πιο απρόσμενη τροπή: Η Chevron, όχι μόνο δεν πλήρωσε ούτε μισό δολάριο για την καταστροφή που προκάλεσε στην Αμαζονία αλλά ζητάει η ίδια να αποζημιωθεί από το κράτος του Εκουαδόρ για τις δικαστικές της δαπάνες. Σήμερα, το κράτος του Εκουαδόρ καλείται να αποζημιώσει τη Chevron με περίπου 215 εκατ. δολάρια.
Ο αγώνας των τοπικών κοινοτήτων για δικαιοσύνη συνεχίζεται.